Wędrówki dla początkujących
RevolutionRace
29 marca 2022
1min
Zaktualizowano: 14 października 2026
Wędrówki to popularna rozrywka i świetny sposób na odkrywanie piękna przyrody. To coś, co prawie każdy może zrobić, z niewielkim planowaniem i przygotowaniami. Jeśli jesteś nowicjuszem w wędrówkach i nie wiesz, od czego zacząć, ten przewodnik jest dla ciebie! Przejdziemy przez podstawy, które musisz znać, zanim wyruszysz w drogę.
)
Zanim zaczniemy, warto przeczytać nasz artykuł na temat różnic między wędrówkami, trekkingiem, alpinizmem a rajdami z plecakiem aby poznać różnicę między tymi różnymi aktywnościami na świeżym powietrzu. Niektóre ze wskazówek w tym przewodniku dla początkujących będą miały zastosowanie do innych aktywności, ale tutaj skupimy się głównie na jednodniowych wędrówkach.
Wybierz odpowiedni szlak turystyczny
Pierwszym krokiem w przygodzie z wędrówkami jest wybór właściwego szlaku. Może to być trudne dla początkującego, ponieważ nie wiemy, gdzie szukać szlaków ani nie rozumiemy różnych opcji i terminów. Zacznijmy od tego, gdzie znaleźć dobre szlaki.
Gdzie znaleźć szlaki turystyczne
Istnieje wiele różnych zasobów, które mogą pomóc w znalezieniu szlaków turystycznych na wszystkich poziomach trudności.
Wyszukiwarki. Istnieje wiele zasobów cyfrowych z informacjami o lokalnych szlakach turystycznych, takich jak blogi o wędrówkach czy Google Maps. Najłatwiejszym sposobem na ich znalezienie jest użycie wyszukiwarki. Spróbuj wyszukać „wędrówki w pobliżu” lub wędrówki + Twoje położenie.
Aplikacje do wędrówek. Wiele aplikacji do wędrówek posiada interaktywne mapy, które mogą pomóc w znalezieniu dobrych szlaków. Często zawierają one więcej informacji o poziomie trudności, przewyższeniach i opiniach innych wędrowców. Niektóre popularne aplikacje do wypróbowania to AllTrails i Hiking Project.
Parki narodowe i rezerwaty przyrody. Większość parków narodowych i rezerwatów przyrody ma stronę internetową z informacjami o szlakach turystycznych i innych usługach dla wędrowców na swoim terenie.
Społeczności online. Znajdziesz wiele lokalnych informacji o szlakach turystycznych na platformach społecznościowych, takich jak Facebook. Spróbuj wyszukać w sekcji grup na Facebooku grupy wędrówkowe w swojej lokalnej okolicy.
Różne rodzaje szlaków
Podczas badania różnych szlaków turystycznych mogłeś natknąć się na niektóre terminy opisujące, jaki to rodzaj szlaku. Oto najczęstsze:
)
1. Pętla. Szlak pętlowy zaczyna się i kończy w tym samym miejscu. Może być również znany jako szlak okrężny. Te szlaki są doskonałe, ponieważ nie trzeba dwukrotnie pokonywać tego samego odcinka, co daje szansę na zobaczenie nowych widoków.
2. W tą i z powrotem. Szlak "w tą i z powrotem" jest miejscem, gdzie idzie się do celu, zazwyczaj punktu widokowego, a następnie wraca na punkt wyjścia tą samą drogą.
3. Szlak punktowy. Szlak punktowy to wędrówka z punktu A do punktu B, co oznacza, że zaczyna się i kończy w różnych miejscach. Zazwyczaj wymaga to transportu, żeby dowieźć się na miejsce startu i odebrać w punkcie docelowym.
4. Lollipop. Szlak lollipop łączy szlak pętlowy i "w tą i z powrotem". To szlak pętlowy, ale trzeba przejść ten sam odcinek na początku i końcu wędrówki, aby dostać się do części pętlowej.
Wskazówki dotyczące wyboru szlaku turystycznego dla początkujących
Wiesz już, jakie są rodzaje szlaków i gdzie ich szukać. Ale na co zwrócić uwagę, wybierając dobry szlak na początek?
Lokalizacja i logistyka. Wybierz szlak blisko domu, do którego łatwo dojechać. Na początku najlepiej wybierać trasy, które zaczynają się i kończą w tym samym miejscu, żeby nie komplikować logistyki. Jeśli jedziesz samochodem, doczytaj, gdzie można zaparkować, a jeśli korzystasz z komunikacji publicznej (o ile jest dostępna), zerknij w rozkład jazdy. Wyrusz wcześnie, żeby uniknąć największego tłumu.
Dystans i czas. Wybierz trasę, którą spokojnie dasz radę pokonać. Ze względu na teren możesz iść wolniej niż na zwykłym spacerze, więc uwzględnij to w planach. Nie zapomnij też o czasie dojazdu na szlak i powrotu.
Poziom trudności i kondycja. Wybierz szlak z łatwiejszym terenem i niewielkim przewyższeniem (więcej o przewyższeniu przeczytasz niżej). Wędrówka ponad siły to żadna frajda. Szczerze oceń swoją kondycję i stan zdrowia i na tej podstawie wybierz punkt wyjścia. Gdy poczujesz się pewniej, możesz rzucić sobie wyzwanie: dłuższe dystanse, większe przewyższenia i trudniejszy teren.
Pora roku i pogoda. Przed wyjściem sprawdź stan szlaku. W niektórych porach roku część tras bywa niedostępna z powodu powodzi lub śniegu. W zależności od miejsca możesz też potrzebować zezwolenia, a park może być zamknięty w określonych okresach.
)
Przewyższenie i poziom trudności
Dla początkującego liczy się nie tylko długość trasy. Zanim wyruszysz, warto zrozumieć, czym jest przewyższenie i poziom trudności, bo od nich zależy, jak wymagająca będzie wędrówka.
Jak obliczyć przewyższenie
W najprostszym przypadku szlak prowadzi wyłącznie pod górę, a różnica między najwyższym i najniższym punktem to przewyższenie. Jeśli jednak na trasie jest kilka wzniesień, trzeba uwzględnić każde podejście. Na przykład jeśli szlak ma trzy wzgórza, każde o wysokości 30 m, przewyższenie nie wynosi 30 m, tylko 3 x 30 m = 90 m. Taki sposób liczenia nazywa się czasem skumulowanym przewyższeniem (sumą podejść) i dokładniej pokazuje, ile faktycznie trzeba podejść pod górę. Wyjaśnia też, dlaczego niektóre trasy z wieloma „górkami i dołkami” są bardziej wymagające niż inne.
Klasyfikacje szlaków
W różnych krajach obowiązują różne systemy klasyfikacji szlaków, a same szlaki mogą być inaczej oznakowane. Klasyfikacja zwykle uwzględnia poziom doświadczenia i sprzęt potrzebny do pokonania trasy. Warto wcześniej zapoznać się z systemem obowiązującym tam, dokąd się wybierasz.
Co ubrać na wędrówkę
Wiedza o tym, co ubrać, to klucz do udanej wycieczki. Wybieraj ubrania odprowadzające wilgoć i niewywołujące otarć. Oznacza to: żadnej bawełny, za to wełna, poliester lub nylon. Zawsze sprawdź prognozę pogody i ubierz się odpowiednio.
)
Oto podstawy ubierania się na świeżym powietrzu:
Bielizna termoaktywna (warstwa bazowa): W chłodną pogodę ubieranie się na cebulkę to podstawa, żeby było ci ciepło i sucho. Wybierz bieliznę odprowadzającą wilgoć, dobraną do temperatury, w jakiej będziesz wędrować.
Warstwa środkowa (ocieplająca): W zależności od pogody możesz potrzebować warstwy izolującej, na przykład bluzy z kapturem z polaru lub wełny, ocieplanej kamizelki albo lekkiej kurtki puchowej.
Spodnie, szorty lub legginsy trekkingowe: Spodnie na wędrówkę powinny być wytrzymałe, elastyczne i dobrze dopasowane. Muszą wytrzymać intensywne użytkowanie, nie krępować ruchów i chronić przed otarciami.
Koszulki i koszule odprowadzające wilgoć: Wybierz koszulkę lub koszulę z długim rękawem, uszytą z materiału odprowadzającego wilgoć, takiego jak poliester czy wełna. Szybko schną i odprowadzają pot od ciała. Unikaj ubrań z bawełny, bo bawełna zatrzymuje wilgoć, jest ciężka i długo schnie.
Odzież przeciwdeszczowa: Nawet jeśli prognoza nie zapowiada deszczu, warto zabrać kurtkę i spodnie przeciwdeszczowe. Chronią też przed wiatrem, a gdy jest zimno, mogą posłużyć jako dodatkowa warstwa ocieplająca. Żeby zaoszczędzić miejsce, wybierz lekki, dobrze składający się zestaw, który nie zajmie dużo przestrzeni w plecaku.
)
Czapka i rękawiczki: Kapelusz lub czapka z daszkiem chroni przed słońcem w ciepłe i słoneczne dni, a czapka zimowa zapewni ciepło, gdy jest chłodno. Rękawiczki przydają się nawet w łagodniejsze dni, bo podczas wędrówki dłonie szybko marzną.
Skarpety: Wybieraj dobrze dopasowane skarpety z oddychających, szybkoschnących materiałów, które zapewnią komfort i zapobiegną pęcherzom. Nie noś skarpet z bawełny, bo słabo odprowadzają wilgoć. W wilgotnych skarpetach łatwiej o pęcherze, więc wybieraj skarpety z wełny lub poliestru i zawsze zabieraj zapasową parę.
Buty: Dobre buty to podstawa udanej wędrówki. Na łatwiejszych trasach wystarczą buty sportowe z dobrą przyczepnością, ale na bardziej skalistym terenie przydadzą się wysokie buty trekkingowe z lepszą ochroną i podparciem kostki. Buty sportowe są zwykle lekkie, wygodne i dobrze oddychają. Z kolei wysokie buty trekkingowe są cieplejsze oraz zapewniają więcej podparcia i ochrony, ale są też cięższe, co może męczyć na długich dystansach.
Wybierz swój sprzęt turystyczny
Najlepsze w wędrowaniu jest to, że na start nie potrzebujesz drogiego sprzętu. Na początku wystarczą wygodne buty, ubrania, które nie obcierają, i plecak na wodę oraz przekąski. Żeby łatwiej było wybrać sprzęt odpowiedni dla ciebie i wyprawy, w którą wyruszasz, przyjrzyjmy się podstawom.
Ten Essentials, czyli dziesięć niezbędnych rzeczy
„Ten Essentials” to zestaw rzeczy, które organizacje turystyczne i harcerskie zalecają zabierać zawsze na wypadek sytuacji awaryjnej. Chodzi głównie o to, żeby zapobiegać sytuacjom awaryjnym, które mogą zdarzyć się w trakcie wędrówki, umieć sobie z nimi poradzić i w razie potrzeby przenocować w terenie. Zestaw Ten Essentials obejmuje: nawigację, latarkę czołową, ochronę przeciwsłoneczną, apteczkę, nóż, ogień, schronienie, dodatkową żywność, dodatkową wodę i dodatkową odzież. To, co i ile zabierzesz, zależy od wyprawy.
Jedzenie i woda
Podczas wędrówki ważne jest, by regularnie uzupełniać energię i wodę. Nie chcesz jednak dźwigać więcej, niż to konieczne, dlatego warto przemyśleć, co i ile zabrać. Podczas wędrówki można spalić mnóstwo kalorii, więc zabierz tyle jedzenia, żeby to wyrównać. Postaw na kaloryczne produkty, które mało ważą i dobrze znoszą transport w plecaku. Dobrym wyborem są batony zbożowe, mieszanka studencka, orzechy, nasiona, suszone owoce i suszone mięso. Świeże owoce i warzywa, takie jak jabłka i marchewki, dobrze znoszą podróż w plecaku, łatwo je podjadać w marszu i zostawiają minimum odpadków. Zabieraj jedzenie, które lubisz, i zawsze weź zapas na wypadek, gdyby wydarzyło się coś nieprzewidzianego.
Przyjmuje się, że warto wypijać litr wody na każde dwie godziny marszu. Jeśli na trasie nie ma źródeł wody, musisz zabrać całą potrzebną ilość ze sobą. Możesz też uzdatniać wodę ze strumieni i jezior, żeby uzupełniać zapasy po drodze. Pamiętaj, żeby zawsze brać więcej wody, niż ci się wydaje, że będzie potrzebne.
)
Wskazówki dotyczące bezpieczeństwa
Bezpieczeństwo powinno być na pierwszym miejscu zarówno u początkujących, jak i doświadczonych piechurów. Dobre przygotowanie pomaga ograniczyć potencjalne zagrożenia. Oto kilka zasad bezpieczeństwa, o których warto pamiętać, zanim wyruszysz na łono natury.
Sprawdź prognozę pogody. Zawsze sprawdzaj prognozę i nie wychodź w złą pogodę. Sprawdzaj ją też w trakcie wędrówki, bo sytuacja może szybko się zmienić.
Poznaj trasę. Dokładnie przestudiuj trasę i sprawdź stan szlaku przed wyjściem. Niektóre szlaki bywają zalane lub zamknięte z powodu złych warunków. Zwróć też uwagę na źródła wody w pobliżu szlaku, żeby wiedzieć, gdzie w razie potrzeby uzupełnić zapasy.
Wyrusz wcześnie. Początkującym trudniej oszacować, ile potrwa wędrówka. Wyrusz wcześnie, żeby nie dopadła cię ciemność.
Zabierz mapę. Zawsze miej przy sobie mapę. Może to być mapa papierowa, GPS albo telefon. Jeśli korzystasz z mapy cyfrowej, upewnij się, że działa offline i że masz w pełni naładowaną baterię. I nie zapomnij sprawdzić, czy umiesz ją czytać, zanim wyruszysz!
Powiedz komuś, dokąd idziesz. Poinformuj kogoś, dokąd się wybierasz i jakie masz plany, i zawsze zabieraj telefon.
Daj się znaleźć. Zabierz osobisty nadajnik awaryjny (PLB) lub noś odzież z odblaskami Recco®. Ułatwia to służbom poszukiwawczo-ratowniczym odnalezienie cię, jeśli się zgubisz. Dzięki PLB możesz wysłać sygnał SOS, gdy stanie się coś poważnego, nawet jeśli zasięg jest słaby lub w ogóle go nie ma.
Etykieta na szlaku
Natura jest dla wszystkich, więc ważne, by szanować zarówno ją, jak i innych miłośników outdooru. Poznaj niepisane zasady szlaku i okazuj szacunek innym turystom oraz dzikim zwierzętom. Każdy piechur powinien znać dobre maniery obowiązujące na szlaku: wiedzieć, kto komu ustępuje i jak nie zostawiać po sobie śladów.
Pierwszeństwo
Tak jak na drogach, na szlakach obowiązują zasady pierwszeństwa. Często wystarczy zwykła uprzejmość, ale warto się z nimi zapoznać przed wyjściem, żeby na szlaku panowała dobra atmosfera.
Piechur kontra piechur
Pierwszeństwo mają osoby idące pod górę. Mają wąskie pole widzenia i muszą skupiać się na tym, co dzieje się tuż przed nimi. Podejście jest też bardziej męczące, a jeśli złapali dobre tempo i rytm, trudniej im się zatrzymać i przepuścić innych. Dlatego osoby schodzące w dół powinny zawsze ustępować tym, które idą pod górę, chyba że te dadzą znak, żeby przejść. Jeśli dogonisz kogoś, kto idzie wolniej niż ty, nie mijaj go bez słowa. Przywitaj się, żeby wiedział, że jesteś, i zapytaj, czy możesz go wyprzedzić. Jeśli ktoś dochodzi cię od tyłu, zejdź na skraj szlaku, nie depcząc roślinności, i go przepuść. Osoby idące samotnie powinny też ustępować większym grupom, bo zwykle łatwiej jest zrobić miejsce jednej osobie. Pamiętaj, że wyprzedza się z lewej strony, a idzie się po prawej, tak jak na drodze.
Piechur kontra rowerzysta
Formalnie rowerzyści powinni ustępować pieszym, ale zwykle poruszają się znacznie szybciej i pieszym często łatwiej jest zejść na bok. Dlatego w praktyce często wygodniej jest, gdy to rowerzyści mają pierwszeństwo.
Piechur kontra koń
Konie mają pierwszeństwo na szlakach. Warto omijać je szerokim łukiem, zachować spokój i nie robić gwałtownych ruchów podczas mijania.
Zasady Leave No Trace
Żeby chronić naturę, z której korzystamy, warto przestrzegać siedmiu zasad Leave No Trace. Mają one ograniczać wpływ człowieka na przyrodę i pomagać utrzymać ją piękną i pełną życia. Oto siedem zasad:
Planuj i przygotuj się. Poznaj okolicę i obowiązujące zasady, zanim wyruszysz. Sprawdź prognozę pogody i spakuj się odpowiednio. Przygotuj się na sytuacje awaryjne i pakuj sprzęt tak, żeby ograniczyć ilość odpadów. Wędruj w małych grupach i zaplanuj wycieczkę tak, żeby uniknąć tłumów.
Poruszaj się i biwakuj na trwałych powierzchniach. Trzymaj się wytyczonych szlaków, nawet jeśli jest mokro lub błotniście. Rozbijaj namiot na wyznaczonych miejscach biwakowych lub na trwałych powierzchniach, gdzie nie ma roślinności.
Właściwie pozbywaj się odpadów. Wszystko, co zabierasz ze sobą, zabierz też z powrotem. Zabieraj całe śmieci, także resztki jedzenia. Odchody zakop w dołku głębokim na 15–20 cm, a cały papier toaletowy zabierz ze sobą. Załatwiaj się z dala od źródeł wody.
Zostaw to, co znajdziesz. Nie zabieraj niczego do domu – kamienie i rośliny zostaw tam, gdzie są.
Ogranicz wpływ ognisk. Jeśli ogniska są dozwolone, korzystaj z istniejących palenisk, rozpalaj małe ognie i używaj tylko gałęzi leżących na ziemi lub drewna z lokalnych źródeł, żeby nie zawlec szkodników i chorób. Spal wszystko na popiół, całkowicie ugaś ogień i rozsyp popiół.
Szanuj dzikie zwierzęta. Obserwuj zwierzęta z daleka, nie podążaj za nimi i nie zbliżaj się do nich. Nigdy nie karm dzikich zwierząt i chroń je, właściwie przechowując jedzenie i śmieci.
Miej wzgląd na innych turystów. Szanuj innych odwiedzających i ich wrażenia. Unikaj hałasu, trzymaj zwierzęta domowe pod kontrolą i ustępuj innym użytkownikom szlaku.